Między patronem a odpustem. Farski Proboszcz o tym, co często nam umyka

Lubię uściślać pojęcia. Uważam to za ważne, ponieważ żyjemy w coraz bardziej zatomizowanym świecie, gdzie każda grupa ludzi bądź też już nawet pojedynczy człowiek ma (tak się wydaje) prawo do własnej prawdy. Odchodzimy od kręgosłupa prawd uniwersalnych. Lubię sięgać do źródeł, pierwowzorów.

Tym razem interesuje mnie słowo PATRON. Dlaczego takie? O tym za chwilę. Według Słownika Języka Polskiego, patron to: „1. «zasłużona i zwykle nieżyjąca już osoba, której imię nadawane jest jakiejś instytucji lub jakiemuś miejscu» 2. «osoba święta lub bóstwo opiekuńcze, któremu oddano w opiekę jakiś kraj, obiekt, osobę lub grupę» 3. «święty, którego imię nadawane jest przy chrzcie» 4. «osoba lub instytucja opiekująca się kimś lub czymś» 5. «prawnik sprawujący bezpośrednią opiekę nad pracą aplikanta» 6. «w starożytnym Rzymie: patrycjusz sprawujący opiekę nad wyzwolonymi niewolnikami lub klientami»”. Zainteresowała mnie szczególnie ostatnia pozycja. Ciekawe na czym taka opieka, dodajmy, nad wyzwolonymi niewolnikami, polegała.

Nie mam pełnej wiedzy jak patronem miasta stał się Jan Chrzciciel. Przyznaję także, że nie mam pojęcia dlaczego właśnie On jest patronem najstarszej parafii w mieście czyli Fary. Tak, tak najstarsza parafia w mieście nosi nazwę Fara. Pozostając w klimacie uściślania pojęć, trzeba przyznać, że dokładnym tytułem, nazwą parafii jest: Ścięcie Jana Chrzciciela. Dziś zaś, coraz częściej słowo ścięcie jest zastępowane terminem męczeństwo. Tym samym w różnych kalendarzach pojawia się taka nazwa a przecież ścięcie i męczeństwo podkreśla to samo wydarzenie w życiu Jana Chrzciciela.

Gdyby jednak pójść do urzędu i przybić pieczątkę z tytułem: <<Ścięcie Jana Chrzciciela>> i następnego dnia przyjść znowu do tego samego urzędu i oznaczyć jakiś dokument pieczątką z tytułem: <> to urzędnik stwierdzi, że to nie jest to samo. I będzie miał rację, ponieważ … uściślanie pojęć jest ważne.

Przejdziemy teraz do roli patrona. Oczywiście nie wyczerpiemy całkowicie tematu ale tak się akurat składa, że mamy odpust w parafii. Tych pojęć nie będę dziś tłumaczył, chociaż i tutaj daje się zauważyć coraz to większe zamieszanie (gdzie jest moja parafia? To znaczy: gdzie mogę załatwić podstawowe formalności związane np. z chrztem, pogrzebem?). Mamy Odpust Ścięcia Świętego Jana Chrzciciela. Co to znaczy? I tutaj trzeba odejść od swoich wyobrażeń na temat odpustu, na zasadzie z czym ci się to kojarzy czy też jakie masz wspomnienia z dzieciństwa, na rzecz: co wiesz na temat odpustu jako takiego.

Z dwóch podanych znaczeń widać, że pierwotne znaczenie ma druga interpretacja. Zajrzyjmy więc do jednej z podstawowych ksiąg Kościoła Katolickiego czyli do Katechizmu. Tam pod numerem 1471 i 1472 mamy takie słowa: „Odpust jest to darowanie przed Bogiem kary doczesnej za grzechy, zgładzone już co do winy. (…) Aby zrozumieć tę naukę i praktykę Kościoła, trzeba zobaczyć, że grzech ma podwójny skutek. Grzech ciężki pozbawia nas komunii z Bogiem, a przez to zamyka nam dostęp do życia wiecznego, którego pozbawienie nazywa się "karą wieczną" za grzech. Każdy grzech, nawet powszedni, powoduje ponadto nieuporządkowane przywiązanie do stworzeń, które wymaga oczyszczenia, albo na ziemi, albo po śmierci, w stanie nazywanym czyśćcem. Takie oczyszczenie uwalnia od tego, co nazywamy "karą doczesną" za grzech. Obydwie kary nie mogą być traktowane jako rodzaj zemsty, którą Bóg stosuje od zewnątrz, ponieważ wypływają one jakby z samej natury grzechu. Nawrócenie, które pochodzi z żarliwej miłości, może doprowadzić do całkowitego oczyszczenia grzesznika, tak że nie pozostaje już żadna kara do odpokutowania”. Trochę boję się, że w naszym świecie, zamiast dalej uściślać pojęcia, będziemy szli w stronę: wymyślają, straszą ludzi itd. Tymczasem zapraszam do spokojnego, ponownego przeczytania powyższych definicji.

Jeśli czegoś nadal nie rozumiesz … przecież można zapytać, prawda? Można też pozostać na poziomie przysłowiowego balonika ze straganu przed kościołem, który został tam postawiony bo … mają odpust w parafii.

Farski Proboszcz